Cây Fractal

Đồ họa rùa L-system — cây phân nhánh, đường cong Koch và fractal rồng.

100%

Drag on the canvas to bend it: sideways curls every branch, up and down opens or closes the angle. An axiom and a few rewrite rules, drawn with turtle graphics.

System
5
25°
0°
2px
Colors

Trải nghiệm của bạn với Cây Fractal thế nào?

Giới thiệu về Cây Fractal

Phát minh
Năm 1968, bởi nhà sinh vật học Aristid Lindenmayer
Mẫu có sẵn
Tree, Fern plant, Koch snowflake, Dragon curve, Sierpinski triangle
Số bước lặp
1 đến 7, hoặc tối đa 14 đối với Dragon curve
Tùy chỉnh
Turn angle 0–180°, Lean -30° đến 30°, Line width 0.5–6 px
Định dạng xuất
SVG đường dẫn đơn (single-path) hoặc PNG

Hệ thống L-system (Lindenmayer system) phát triển hình vẽ từ một chuỗi khởi đầu ngắn gọn gọi là tiên đề (axiom) cùng một vài quy tắc thay thế chuỗi. Nhà sinh vật học Aristid Lindenmayer đề xuất hệ thống này vào năm 1968 nhằm mô phỏng sự phát triển của thực vật và tảo. Ở mỗi bước lặp, mọi ký tự đều được đồng thời thay thế bằng quy tắc tương ứng khiến chuỗi dài ra nhanh chóng, sau đó rùa vẽ sẽ đọc chuỗi như các lệnh thao tác: F là tiến lên và vẽ một đoạn thẳng, + và - là quay một góc cố định, còn [ và ] dùng để lưu và khôi phục vị trí rùa nhằm bắt đầu hoặc kết thúc một nhánh cây.

Công cụ Cây Fractal tích hợp 5 hệ L-system kinh điển từng được giới thiệu trong cuốn sách The Algorithmic Beauty of Plants (1990) của Przemysław Prusinkiewicz và Lindenmayer. Cây (Tree) áp dụng biến đổi X → F+[[X]-X]-F[-FX]+X và F → FF với góc quay 25°; Dương xỉ (Fern plant) dùng F → FF+[+F-F-F]-[-F+F+F] với góc 22°; Bông tuyết Koch (Koch snowflake) bắt đầu từ tam giác F++F++F và thay thế mỗi cạnh bằng F-F++F-F ở góc 60°; Đường cong rồng (Dragon curve) sử dụng X → X+YF+ và Y → -FX-Y với góc 90°; còn Tam giác Sierpinski (Sierpinski triangle) dùng F → F-G+F+G-F và G → GG ở góc 120°.

Hãy chọn một hình mẫu và tăng số lần lặp (Iterations) để quan sát họa tiết đan dày: từ 1 đến 7 bước lặp cho hầu hết các hình và tối đa 14 bước cho đường cong rồng vốn có chuỗi ký tự tăng chậm hơn. Turn angle điều chỉnh góc rẽ của từng nhánh, còn Lean làm cho góc rẽ trái và phải lệch nhau, khiến toàn bộ các cành nghiêng về một phía tựa như ngọn cây đón gió. Bạn cũng có thể kéo chuột trực tiếp trên khung vẽ: kéo ngang để nghiêng cành và kéo dọc để mở rộng hoặc khép góc cành cây. Tùy chỉnh độ dày nét và màu sắc, sau đó xuất file SVG tối ưu cho máy vẽ plotter, máy cắt laser hoặc tải về ảnh PNG.

Cách sử dụng Cây Fractal

  1. Chọn hình mẫu. Chọn Tree, Fern plant, Koch snowflake, Dragon curve hoặc Sierpinski triangle từ hàng Shapes. Mỗi mẫu đều mang quy tắc, góc quay và số bước lặp đặc thù.
  2. Phát triển nhánh. Tăng Iterations để áp dụng thêm các quy tắc biến đổi. Mỗi bước đều nhân đôi độ chi tiết, vì vậy bạn nên tăng từng cấp một.
  3. Uốn cong cành. Thay đổi Turn angle để xòe rộng hay khép búp các cành cây, hoặc chỉnh Lean để uốn cong nhánh về một phía. Bạn cũng có thể kéo chuột trên khung vẽ: kéo ngang để nghiêng, kéo dọc để đổi góc.
  4. Phối màu và xuất tệp. Thiết lập Line width, Line color cùng Background, sau đó tải về tệp SVG, PNG hoặc sao chép liên kết chia sẻ trực tiếp tác phẩm.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống L-system là gì?

Đó là hệ thống Lindenmayer: bao gồm một chuỗi ký tự ban đầu và các quy tắc viết lại được áp dụng đồng thời cho mọi ký tự sau mỗi chu kỳ. Khi được biên dịch thành các lệnh đồ họa rùa, chuỗi ký tự này tạo nên hình ảnh cây cỏ, thực vật và các đường cong fractal kỳ ảo. Aristid Lindenmayer đã phát minh ra hệ thống này vào năm 1968 để mô phỏng sự phát triển của thực vật.

Các dấu ngoặc vuông tạo nhánh cây như thế nào?

Dấu mở ngoặc [ sẽ lưu lại tọa độ và hướng đi hiện tại của rùa, còn dấu đóng ngoặc ] tương ứng sẽ đưa rùa nhảy trở lại đúng vị trí đó. Mọi nét vẽ nằm giữa cặp ngoặc này trở thành một nhánh phụ, cho phép các cặp ngoặc lồng nhau tạo ra vô số tầng cành nhánh phức tạp.

Tại sao hình vẽ lại tăng độ chi tiết nhanh đến vậy?

Mỗi bước lặp sẽ thay thế toàn bộ ký tự bằng cả một chuỗi quy tắc dài, khiến độ dài chuỗi tăng theo cấp số nhân. Trong mẫu Tree, mỗi chữ F nhân đôi thành FF và mỗi chữ X biến thành 18 ký tự gồm 4 chữ X mới, vì thế chỉ qua 5 lần lặp đã tạo ra khoảng 1.500 đoạn thẳng nhỏ.

Bông tuyết Koch có thực sự dài vô tận không?

Về mặt giới hạn toán học thì đúng: mỗi lần lặp làm chu vi tăng lên 4/3 lần, khiến chiều dài đường biên tiến tới vô hạn dù diện tích bên trong vẫn hữu hạn (bằng 8/5 diện tích tam giác gốc). Số chiều fractal của nó xấp xỉ 1,26 (log 4 ÷ log 3).

Tôi có thể dùng tệp này cho máy vẽ plotter hoặc cắt laser không?

Hoàn toàn được. Định dạng SVG xuất ra là một đường dẫn vector đơn nhất (single-path), tương thích hoàn hảo với máy vẽ plotter, máy khắc laser và các phần mềm đồ họa vector. Hãy giảm bớt số lần lặp nếu máy cắt gặp khó khăn với mật độ đường nét quá dày.

Hướng dẫn

Tài liệu tham khảo

  1. Lindenmayer, A. (1968). Mathematical models for cellular interactions in development I. Filaments with one-sided inputs. Journal of Theoretical Biology 18(3), 280–299.
  2. Prusinkiewicz, P., & Lindenmayer, A. (1990). The Algorithmic Beauty of Plants. New York: Springer-Verlag.