Mô phỏng toán học và xác suất
Tính ngẫu nhiên là điều bất định trong từng sự việc riêng lẻ nhưng lại có quy luật khi lặp lại số lượng lớn: một lần tung đồng xu là không thể đoán trước, nhưng một nghìn lần tung sẽ tiến rất sát tỷ lệ một nửa mặt ngửa. Những mô phỏng này thực hiện các phép thử hàng nghìn lần chỉ trong chớp mắt, giúp bạn thấy tính ngẫu nhiên dần định hình chính xác như lý thuyết xác suất đã chỉ ra.
Bảng Galton thả các hạt qua hàng đinh cắm mà Francis Galton dùng vào những năm 1870; mỗi lần nảy là một ngã rẽ trái hoặc phải, khiến lượng hạt tích tụ tuân theo phân phối nhị thức và tiệm cận đường cong chuông chuẩn. Mô phỏng tung đồng xu tung đồng xu mô phỏng cơ học bay thực tế, bao gồm cả xu hướng hơi lệch về mặt xuất phát đo được qua 350.757 lần tung thực nghiệm. Cây xác suất & Bayes thả bóng qua các nhánh xác suất có điều kiện; khi cố định theo dữ kiện, định lý Bayes sẽ chuyển xác suất tiên nghiệm thành hậu nghiệm, tương tự như bài toán Monty Hall nổi tiếng. Kim Buffon ước tính số π từ những cây kim rơi trên sàn gỗ kẻ sọc, một trong những thí nghiệm Monte Carlo cổ xưa nhất.
Tính ngẫu nhiên cũng vận hành cả thế giới vật chất. Chuyển động Brown & Bước đi ngẫu nhiên dõi theo hạt phấn hoa bị va đập bởi các phân tử vô hình — dao động mà Einstein đã lý giải năm 1905 — và phân tán các bước đi ngẫu nhiên thành đường cong chuẩn. Phân rã phóng xạ gán cho mỗi nguyên tử một xác suất phân rã nhỏ như nhau tại mọi thời điểm, tạo nên đường cong chu kỳ bán rã đều đặn. Khí lý tưởng & Entropy cho các phân tử va chạm tự ổn định theo phân phối vận tốc Maxwell-Boltzmann và minh họa lý do chất khí không bao giờ tự thu gọn lại. Hiện tượng thấm qua mở ngẫu nhiên các ô cho đến khi một lối thông qua xuất hiện ở ngưỡng xác suất tới hạn.
Các quy tắc chính xác hoàn toàn có thể tạo ra kết quả trông như ngẫu nhiên. Trong Khối va chạm & Số Pi, số lần va chạm giữa hai khối trượt thể hiện các chữ số của π, còn Tìm kiếm trong số Pi cho phép tìm kiếm các con số, từ ngữ và hình ảnh xuất hiện trong một triệu chữ số đầu tiên. Hỗn loạn con lắc kép lại là một hệ hỗn loạn điển hình: chỉ cần thay đổi trạng thái bắt đầu một phần tỷ thôi, con lắc sẽ sớm vung theo một quỹ đạo hoàn toàn khác biệt.
Liên kết Share giúp chiếu lại cùng một lượt chạy cho cả lớp học, bảng số liệu so sánh kết quả thực nghiệm với lý thuyết, và mọi thứ đều xuất được thành ảnh, video hoặc tệp CSV.
14 công cụ thuộc danh mục Toán học & Xác suất

Bảng Galton
Thả các viên bi qua các hàng đinh và quan sát chúng tích tụ thành đường cong hình chuông nhị thức, với độ nảy thực tế hoặc tung đồng xu chuẩn xác.

Mô phỏng tung đồng xu
Tung tối đa 100 đồng xu với vật lý rơi chân thực và quan sát số mặt ngửa tạo nên phân phối nhị thức qua từng lượt.

Cây xác suất & Bayes
Xây dựng cây xác suất, thả các hạt Monte Carlo và điều kiện hóa theo bằng chứng để thấy định lý Bayes hoạt động.

Kim Buffon
Thả các cây kim xuống sàn gỗ và ước tính số π từ tỷ lệ kim vắt ngang qua khe sàn.

Chuyển động Brown & Bước đi ngẫu nhiên
Hạt phấn hoa bị các phân tử va đập, hoặc một đám hạt bước đi ngẫu nhiên lan tỏa như giọt mực.

Phân rã phóng xạ
Quan sát các nguyên tử phân rã từng hạt và lượng mẫu giảm một nửa sau mỗi chu kỳ bán rã theo phân phối Poisson.

Khí lý tưởng & Entropy
Các phân tử va chạm dần ổn định theo phân phối Maxwell-Boltzmann; đẩy piston và theo dõi entropy khi hai ngăn trộn lẫn.

Hiện tượng thấm qua
Mở ngẫu nhiên các ô và tìm xác suất tới hạn mà tại đó các cụm liên kết lại để nước thấm qua.

Khối va chạm & Số Pi
Đẩy một khối nặng vào một khối nhẹ cạnh bức tường và đếm số lần va chạm: với khối lượng chênh nhau 100ⁿ, số lần va chạm sẽ tạo thành các chữ số của π.

Hỗn loạn con lắc kép
Kéo các quả lắc của con lắc kép rồi thả tay; các bản sao chỉ lệch nhau một phần nghìn tỷ radian sẽ sớm phân kỳ.
Sorting Algorithms
Watch nine sorting algorithms sort a row of bars and count every comparison and move, on five kinds of input or on bars drawn by hand.

Correlation & Causation
Plot real measures across countries with r, ρ and a fitted line, draw cases from causal diagrams, and test many pairs with corrections.

Group Rates & Risk
See a published rate as 1,000 people, compare groups by sex and age, and draw samples to see how sure a survey's share is.

Tìm kiếm trong số Pi
Tìm kiếm một dãy số, ngày sinh, từ ngữ hoặc hình ảnh nhỏ trong một triệu chữ số thập phân đầu tiên của π và xem vị trí xuất hiện.
Câu hỏi thường gặp
Mô phỏng Monte Carlo là gì?
Đây là phương pháp giải quyết bài toán xác suất bằng cách lặp lại phép thử ngẫu nhiên nhiều lần và thống kê kết quả. Tên gọi bắt nguồn từ sòng bạc Monte Carlo; Nicholas Metropolis và Stanislaw Ulam đã mô tả phương pháp này vào năm 1949. Khi số lần thử tăng lên, tỷ lệ thống kê được sẽ hội tụ về xác suất thực tế, minh chứng cho luật số lớn.
Tại sao rất nhiều hiện tượng lại tuân theo đường cong hình chuông?
Khi một kết quả là tổng của nhiều tác động ngẫu nhiên nhỏ và độc lập, định lý giới hạn trung tâm khẳng định phân phối của nó sẽ tiến về đường cong chuẩn, bất kể từng tác động riêng lẻ có hình dạng phân phối nào. Bảng Galton trực quan hóa điều này: vị trí mỗi quả bóng là tổng của các lần nảy sang trái và sang phải.
Các mô phỏng này có phù hợp để giảng dạy trên lớp không?
Rất phù hợp. Chúng hoàn toàn miễn phí, không cần đăng ký tài khoản, chạy tốt trên Chromebook lẫn máy tính bảng, và lưu toàn bộ thông số trong liên kết Share để mọi học sinh đều bắt đầu từ cùng một bài toán. Nút Pause (Tạm dừng) và Step (Từng bước) cho phép lớp học cùng dự đoán kết quả tiếp theo trước khi diễn ra.