Cháy rừng & Tái sinh

Mô hình cháy rừng Drossel-Schwabl: cây mọc lại, sét đánh, và lửa rừng lan theo phân phối lũy thừa.

  • Tree
  • Burning
  • Just burnt
  • Bare ground
  • Firebreak
  • Water
  • Rock
100%

Drag with Ignite to light fires, an event in time; Firebreak, Water, Rock, Plant and Bare ground paint the land, which Rerun keeps. Trees grow back, lightning strikes at random and most fires stay tiny while a few sweep huge areas.

Setup
Paint
4 cells

Trải nghiệm của bạn với Cháy rừng & Tái sinh thế nào?

Giới thiệu về Cháy rừng & Tái sinh

Cháy rừng & Tái sinh (Forest Fire & Regrowth) là phiên bản tương tác trực tiếp của mô hình cháy rừng Drossel-Schwabl, ví dụ nổi tiếng về tính tới hạn tự tổ chức được Barbara Drossel và Franz Schwabl công bố năm 1992. Mặt phẳng là một lưới các ô. Đất trống mọc cây với xác suất nhỏ ở mỗi bước, sấm sét thỉnh thoảng đánh trúng làm cây bốc cháy, và mỗi cây cháy sẽ châm lửa sang các cây bên cạnh trước khi tàn lụi thành tro.

Chỉ ba quy tắc đó là đủ để đưa cả khu rừng vào trạng thái tới hạn. Cây cối từ từ phủ kín mặt đất cho đến khi các cụm rừng nối liền với nhau; lúc này chỉ một tia sét cũng có thể quét sạch toàn bộ một cụm lớn. Hầu hết các vụ cháy chỉ thiêu rụi vài cái cây, nhưng đôi khi sẽ có những trận đại hỏa hoạn lan trên diện tích khổng lồ, và biểu đồ phân bố quy mô đám cháy tạo thành một đường gần như thẳng trên hệ trục log-log — đây chính là quy luật hàm lũy thừa, dấu ấn thống kê đặc trưng xuất hiện trong các vụ cháy rừng thực tế, động đất và sạt lở tuyết.

Thêm gió để ngọn lửa bùng chạy xuôi chiều gió thành những dải dài, bật tính năng cháy lan đường chéo hoặc thay đổi tỷ lệ cây mọc và sấm sét để quan sát sự cân bằng giữa chúng quyết định quy mô hỏa hoạn ra sao. Hãy vẽ thêm đường băng cản lửa (Firebreak), hồ nước (Water) và núi đá (Rock) để bảo vệ các góc rừng, tự tay phóng hỏa và theo dõi biểu đồ tỷ lệ rừng lên xuống theo từng đợt tro tàn và hồi sinh.

Cách sử dụng Cháy rừng & Tái sinh

  1. Bắt đầu mô phỏng. Nhấn Play và chờ trong giây lát: cây cối mọc lại, sấm sét giáng xuống và các đám cháy đủ mọi quy mô bùng phát. Tăng Tốc độ (Speed) để mô phỏng nhanh đạt tới trạng thái ổn định.
  2. Đọc biểu đồ. Biểu đồ Độ che phủ rừng (Forest cover) thể hiện tỷ lệ đất có cây theo thời gian. Quy mô đám cháy (Fire sizes) vẽ số vụ cháy tương ứng với số cây bị thiêu rụi trên hệ trục log-log; đường nét đứt và độ dốc thể hiện sự khớp với quy luật hàm lũy thừa.
  3. Điều chỉnh sinh trưởng và sét. Tốc độ cây mọc (Growth) quy định số lượng cây mọc lại; Sét (Lightning) quyết định tần suất xuất hiện tia lửa. Sét dày đặc tạo ra nhiều đám cháy nhỏ; sét thưa thớt khiến thảm thực vật tích tụ thành nhiên liệu cho các đám cháy khổng lồ.
  4. Thêm hiệu ứng gió. Bật Gió (Wind) và chọn hướng gió thổi. Lửa lan cực nhanh xuôi theo chiều gió và khó bén ngược chiều gió.
  5. Vẽ địa hình cảnh quan. Dùng Ignite để châm lửa, Firebreak, Water và Rock để chặn lửa, Plant để trồng thêm cây và Bare ground để dọn sạch cây. Rerun phát triển lại chính khu rừng đó từ t = 0 với địa hình bạn đã vẽ (các đám cháy bạn tự châm sẽ không lặp lại); Restart xóa nét vẽ và bắt đầu lại rừng mới; Reset cũng đưa mọi thiết lập về mặc định.
  6. Xuất kết quả. Lưu ảnh pixel PNG sắc nét hoặc ghi lại video hay GIF cảnh đám cháy lan. Tùy chọn Record 30 s from the start sẽ chạy lại đúng thiết lập đó từ đầu và ghi lại 30 giây đầu tiên theo từng khung hình.

Câu hỏi thường gặp

Tính tới hạn tự tổ chức (SOC) là gì?

Đó là xu hướng của một số hệ thống tự đưa mình đến 'điểm bùng phát' cân bằng mà không cần bàn tay bên ngoài tinh chỉnh. Per Bak, Chao Tang và Kurt Wiesenfeld đưa ra khái niệm này năm 1987 qua mô hình đống cát. Tại điểm tới hạn, các sự kiện ở mọi quy mô đều xuất hiện và tuân theo hàm lũy thừa. Mô hình cháy rừng đạt trạng thái này nhờ cây mọc chậm rãi và hỏa hoạn giải phóng năng lượng nhanh chóng.

Tại sao quy mô đám cháy lại tuân theo hàm lũy thừa?

Giữa các đám cháy, cây mọc ngẫu nhiên và kết thành các cụm với đủ kích cỡ. Sét đánh trúng một cây bất kỳ, ngọn lửa sẽ thiêu rụi toàn bộ cụm cây chứa nó. Vì các cụm cây tồn tại ở mọi quy mô — từ cây đơn lẻ đến cả dải rừng rộng lớn — nên quy mô đám cháy cũng vậy, với các vụ cháy nhỏ xảy ra rất phổ biến còn đại hỏa hoạn hiếm khi xuất hiện theo một tỷ lệ toán học cố định.

Mô hình này có phản ánh cháy rừng thực tế không?

Nó nắm bắt được một đặc tính thống kê cốt lõi: dữ liệu quy mô cháy rừng thực tế thường tuân theo hàm lũy thừa qua nhiều bậc độ lớn, như phân tích năm 1998 của Malamud, Morein và Turcotte về các đám cháy ở Mỹ và Úc. Dù vậy, cháy rừng thực tế còn chịu tác động phức tạp từ thời tiết, địa hình, thảm thực bì và công tác cứu hỏa.

Đường băng cản lửa có tác dụng gì?

Đường cản lửa là dải đất không có vật liệu cháy, khiến lửa không thể bén qua. Tạo đường cản lửa giúp chia nhỏ khu rừng thành các vùng biệt lập, giới hạn diện tích tối đa mà một đám cháy có thể tàn phá — nguyên lý được áp dụng phổ biến trong lâm nghiệp thực tế.

Tài liệu tham khảo

  1. Drossel, B., & Schwabl, F. (1992). Self-organized critical forest-fire model. Physical Review Letters 69(11), 1629–1632.