Trafik Sıkışıklığı

Halka yolda hayalet trafik sıkışıklıklarının yoktan var oluşunu bir uzay-zaman diyagramıyla izleyin.

  • Slow car
  • Stoplight, red
  • Stoplight, green
Car speedstopped135 km/h
100%

Cars speed up, brake for the car ahead and now and then hesitate for no reason; that hesitation alone makes jams that drift backward, the red bands in the space-time diagram. With Slow car, click a car to cap it at 54 km/h; with Stoplight, click the road to place or remove a light; drag Add cars or Remove cars along the road. Rerun keeps these changes.

Setup
Lanes
60
Click on the road

Trafik Sıkışıklığı deneyiminiz nasıl?

Trafik Sıkışıklığı Hakkında

Trafik Sıkışıklığı, Kai Nagel ve Michael Schreckenberg'in 1992'de tanıttığı hücresel otomat tabanlı Nagel-Schreckenberg modelini çalıştıran canlı bir trafik simülasyonudur. Yol, her biri boş ya da tek bir araç barındıran 7,5 metrelik hücrelerden oluşan bir halkadır. Her adımda her sürücü aynı dört kuralı uygular: hızını bir birim artırır, öndeki araca çarpmamak için yavaşlar, bazen sebepsiz yere biraz daha yavaşlar ('oyalanma') ve ilerler.

Bu tek bir rastgele tereddüt bile hayalet trafik sıkışıklıkları oluşturmak için yeterlidir — arkasında hiçbir kaza, şerit kapanması veya darboğaz olmayan tıkanıklıklar. Bir sürücü hafifçe fren yapar, arkasındaki biraz daha sert basar ve duran araç dalgası hareket yönünün tersine doğru geriye yayılır; tıpkı Yuki Sugiyama ve ekibinin 2008'de dairesel bir pistte gerçek araçlarla kaydettiği gibi. Halkanın altındaki uzay-zaman diyagramı her sıkışıklığı zamanda geriye doğru eğimlenen koyu bir şerit olarak gösterir.

Flow vs density (Akış ve yoğunluk) grafiği trafiğin 'temel diyagramını' çizer: araç ekledikçe akış (saatte geçen araç sayısı) önce yükselir, kritik bir yoğunlukta zirve yapar ve sıkışıklıklar başladıkça hızla düşer. Yeşil noktalar hızlı ölçüm testlerinden elde edilir; daire ise ekrandaki mevcut trafiği temsil eder. Şerit değiştirme özellikli ikinci bir şerit açın, yavaş kamyonlar yerleştirin, trafik ışıkları ekleyin, yolun belirli bölümlerine araç ekleyip çıkarın ve PNG, video veya GIF formatında kaydedin.

Trafik Sıkışıklığı Nasıl Kullanılır?

  1. Trafiği ayarlayın. Halkanın doluluğunu değiştirmek için Cars (Araçlar) ayarını kullanın. Hücrelerin yaklaşık %10–15'i doluyken trafik serbestçe akar; bu eşik aşıldığında hayalet sıkışıklıklar başlar.
  2. Sürücüleri özelleştirin. Top speed (Azami hız) her aracın maksimum hızını belirler (adım başına bir hücre 27 km/sa değerine eşittir). Dawdling (Oyalanma) sürücünün her adımda rastgele yavaşlama olasılığıdır; sıfıra indirirseniz düşük yoğunlukta tıkanıklıklar kaybolur.
  3. Uzay-zaman diyagramını okuyun. Her satır bir zaman anını, satır boyunca her piksel ise halkanın bir hücresini temsil eder. Renkler kırmızıdan (durmuş) yeşile (hızlı) araç hızlarını gösterir. Sıkışıklıklar geriye doğru kayan kırmızı şeritler olarak belirir.
  4. Temel diyagramı inceleyin. Grafik araç yoğunluğuna karşı akışı modeller. Noktalar mevcut ayarlar için ölçülen eğriyi gösterir; daire simgesi ekrandaki anlık yolu temsil eder.
  5. Müdahale edin. Bir arabayı yavaş bir kamyona (Truck) dönüştürmek, bir trafik ışığı (Stoplight) yerleştirmek veya kaldırmak ya da yolun bir bölümüne araba ekleyip kaldırmak (Remove cars) için yola tıklayın (Click on the road). Rerun, yolu son değiştirdiğiniz haliyle koruyarak ve tüm arabalar durur vaziyette t = 0 noktasından yeniden başlatır; Restart, değişikliklerinizi temizleyip arabaları yeniden rastgele dağıtır; Reset ise tüm ayarları da varsayılan değerlerine döndürür.
  6. İki şeridi deneyin. Sollamaya izin vermek için Lanes (Şeritler) ayarını 2 yapın. Lane changing (Şerit değiştirme), diğer şerit daha boş olduğunda sürücülerin ne kadar hevesle geçiş yapacağını belirler.
  7. Dışa aktarın. Trafiğin bir PNG görüntüsünü kaydedin veya video ya da GIF çekin. Record 30 s from the start, aynı kurulumu baştan itibaren yeniden çalıştırır ve ilk 30 saniyesini kare kare kaydeder.

Sıkça sorulan sorular

Hayalet trafik sıkışıklığı nedir?

Görünür hiçbir neden olmadan kendiliğinden oluşan sıkışıklıktır. Trafik yoğun olduğunda tek bir sürücünün hafifçe yavaşlaması, arkasındakini daha sert fren yapmaya zorlar ve bu dalgalanma araç kuyruğunda geriye doğru büyüyerek yayılır. Araçlar ileriye doğru aksa da sıkışıklık dalgası trafiğin tersi yönünde saatte yaklaşık 15 ila 20 km hızla geriye ilerler.

Nagel-Schreckenberg modeli nedir?

Otoyol trafiğini modelleyen sade bir hücresel otomattır: hücrelerden oluşan şeritte araçlar hızlanır, güvenli takip mesafesini korumak için fren yapar, belirli bir olasılıkla rastgele yavaşlar ve ilerler. Sadeliğine rağmen hayalet tıkanıklıkları, geriye hareket eden şok dalgalarını ve gerçek yollarda ölçülen temel trafik diyagramını birebir simüle eder.

Trafiğin temel diyagramı neyi gösterir?

Yoğunluk (kilometre başına araç) ile akış (saatte geçen araç) arasındaki matematiksel ilişkiyi gösterir. Düşük yoğunlukta eklenen her araç akışı artırır. Kritik bir yoğunluk aşıldığında araçlar birbirine engel olmaya başlar, sıkışıklıklar doğar ve toplam akış hızla düşer. Trafik mühendisleri hız sınırlarını ve katılım ışıklarını ayarlarken bu temel diyagramlardan yararlanır.

Trafik sıkışıklıkları nasıl önlenebilir?

Daha dengeli ve akıcı sürüş fayda sağlar: Dawdling (Oyalanma) oranı düşürüldüğünde tıkanıklıklar çok daha geç oluşur. Yoğunluğu katılım denetimi gibi yöntemlerle kritik eşiğin altında tutmak trafiğin serbest akışta kalmasını sağlar. Adaptif hız sabitleyici üzerine yapılan araştırmalar, düzenli ve sabit hızda seyreden az sayıda aracın bile dur-kalk dalgalarını sönümleyebildiğini göstermektedir.

Kaynaklar

  1. Nagel, K., & Schreckenberg, M. (1992). A cellular automaton model for freeway traffic. Journal de Physique I 2(12), 2221–2229.
  2. Schadschneider, A., & Schreckenberg, M. (1993). Cellular automation models and traffic flow. Journal of Physics A: Mathematical and General 26(15), L679–L683.
  3. Chowdhury, D., Santen, L., & Schadschneider, A. (2000). Statistical physics of vehicular traffic and some related systems. Physics Reports 329(4–6), 199–329.
  4. Sugiyama, Y., Fukui, M., Kikuchi, M., Hasebe, K., Nakayama, A., Nishinari, K., Tadaki, S., & Yukawa, S. (2008). Traffic jams without bottlenecks — experimental evidence for the physical mechanism of the formation of a jam. New Journal of Physics 10, 033001.