Hành lang người đi bộ
Mô phỏng hai đám đông đi ngược chiều nhau trong hành lang và tự hình thành làn di chuyển, theo mô hình lực xã hội.
- Walking east
- Walking west
- Counting line
- Wall
Blue people walk east (clockwise in the ring) and orange people west. Nobody is told to keep right, yet lanes of one direction form within a minute. Drag with Wall or Erase to change the corridor, or click with Pillar to place one; Rerun starts again in the corridor as drawn.
Trải nghiệm của bạn với Hành lang người đi bộ thế nào?
Giới thiệu về Hành lang người đi bộ
Hành lang người đi bộ mô phỏng hai nhóm người đi qua một hành lang theo hai chiều ngược nhau. Mỗi người được biểu diễn bằng một hình tròn với vận tốc đi bộ ưa thích, trung bình 1,34 m/s với độ lệch 0,26 m/s, hướng về phía đầu kia của hành lang và luôn giữ khoảng cách an toàn với người khác cũng như các bức tường. Các quy tắc này dựa trên mô hình lực xã hội của Dirk Helbing và Péter Molnár (1995). Mỗi cá nhân cũng phán đoán trước một giây, nhờ đó hai người có nguy cơ đụng độ sẽ chủ động né sang bên trước khi chạm mặt (theo mô hình dự đoán va chạm của Francesco Zanlungo và các cộng sự, 2011).
Mô hình không hề có quy tắc bắt buộc phải đi về bên phải hay bám đuôi người khác, nhưng chỉ trong vòng khoảng một phút, những người đi cùng hướng đã tự xếp thành các hàng thẳng lối. Một người đi sau người cùng hướng sẽ ít gặp trở ngại đối đầu hơn, do đó một khi đã hình thành, các làn đi bộ sẽ tiếp tục mở rộng. Các thí nghiệm thực tế với tình nguyện viên trong hành lang, chẳng hạn như nghiên cứu của Tobias Kretz và cộng sự năm 2006 hay Jun Zhang và cộng sự năm 2012, đều cho thấy hiện tượng tự phân làn tương tự.
Lựa chọn giữa hành lang thẳng, hành lang dạng vòng tròn khép kín cho hai nhóm đi quanh vòng tròn, hoặc hành lang có cột trụ ở chính giữa. Thiết lập độ rộng hành lang và lưu lượng theo mỗi chiều, vẽ thêm tường hoặc cột trụ, và theo dõi số lượng làn, tỷ lệ người đi đúng làn theo hướng của mình cũng như lưu lượng trên mỗi mét chiều rộng hành lang.
Cách sử dụng Hành lang người đi bộ
- Chọn bố cục. Straight corridor (Hành lang thẳng), Ring corridor (Hành lang tròn) và Corridor with pillars (Hành lang có cột) giúp đổi mặt bằng; Uneven flows tạo lưu lượng đi về hướng đông gấp ba lần hướng tây, còn Narrow corridor có độ rộng 2 m.
- Đặt lưu lượng. Trong hành lang thẳng, Flow east và Flow west điều chỉnh số người bước vào từ mỗi đầu hành lang mỗi giây. Ở hành lang tròn, Walking clockwise và Walking counterclockwise đặt số người đi vòng tròn. Corridor width đặt khoảng cách giữa hai bức tường.
- Quan sát quá trình phân làn. Người màu xanh đi về hướng đông (cùng chiều kim đồng hồ), người màu cam đi về hướng tây. Bảng số liệu đếm số làn cắt ngang hành lang tại vạch mảnh ở giữa và hiển thị tỷ lệ In a lane of their own direction: khoảng một nửa nếu đám đông hỗn loạn, và tiến gần 100% khi các làn phân tách rõ rệt.
- Theo dõi lưu lượng. Flow là số người đi qua vạch giữa mỗi giây, chia cho chiều rộng hành lang. Các biểu đồ Lane order và Flow hiển thị hai thông số này biến thiên theo thời gian.
- Thay đổi hành lang. Khi Pointer đặt là Wall, Pillar hoặc Erase, hãy vẽ trực tiếp lên khung vẽ; bản đồ tuyến đường cập nhật ngay khi nhả chuột. Rerun cho cùng nhóm người chạy lại từ t = 0 trong hành lang đã vẽ; Restart xóa tường cùng cột bạn vẽ rồi chạy lại bố cục; Reset khôi phục toàn bộ cài đặt về mặc định.
- Xuất kết quả. Lưu ảnh PNG hoặc ghi lại video hay ảnh GIF. Tùy chọn Record 30 s from the start chạy lại hành lang từ đầu và ghi hình 30 giây đầu tiên theo từng khung hình.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao người đi bộ lại tự động tạo thành các làn?
Đi sau một người cùng chiều sẽ thông thoáng hơn nhiều so với việc liên tục chạm mặt người đi ngược chiều, vì mỗi lần chạm mặt đều buộc người ta phải né bước. Trong mô hình, mỗi người chỉ đơn thuần hướng về đích đến và né tránh chướng ngại vật, và các làn đường xuất hiện như một hệ quả tất yếu. Helbing và Molnár đã mô tả hiện tượng tự tổ chức này vào năm 1995, và nhiều thử nghiệm hành lang thực tế đã chứng minh điều đó.
Người tham gia có xu hướng đi về bên phải không?
Không hề có quy tắc đó trong mô hình này. Mỗi người sẽ bước né sang bên nào thông thoáng hơn, vì thế làn có thể nằm ở bất kỳ phía nào và số lượng làn sẽ khác nhau sau mỗi lần chạy. Việc phân làn trong mô hình diễn ra tự nhiên mà không cần đến thói quen đi về một phía nhất định.
Mô hình lực xã hội là gì?
Đây là mô hình trong đó mỗi người đi bộ di chuyển như thể chịu tác động của các lực: lực kéo hướng về vận tốc mong muốn, cùng các lực đẩy nhằm tránh xa người khác và các bức tường (lực này mạnh dần lên ở cự ly gần). Mô hình do Dirk Helbing và Péter Molnár công bố vào năm 1995 và là nền tảng cho nhiều công cụ mô phỏng đám đông hiện đại. Công cụ Sơ tán đám đông cũng áp dụng các nguyên lý lực này cho kịch bản phòng kín khi có sự cố khẩn cấp.
Số lượng làn được tính toán như thế nào?
Những người trong phạm vi 4 m tính từ vạch giữa được chia thành các dải rộng khoảng nửa mét cắt ngang hành lang. Một dải sẽ thuộc về hướng có nhiều người hơn, và một làn là một chuỗi các dải liên tiếp cùng chung một hướng. Tỷ lệ đi đúng làn là tỷ lệ phần trăm số người đứng trong dải thuộc về đúng hướng di chuyển của họ.
Lưu lượng trên mỗi mét mang ý nghĩa gì?
Đó là số người vượt qua một vạch cắt ngang hành lang trong mỗi giây, chia cho độ rộng hành lang, giúp so sánh khách quan giữa các hành lang có kích thước khác nhau. Các nghiên cứu giao thông người đi bộ cũng đo lường năng lực thông hành theo đơn vị này: số người trên giây trên mỗi mét chiều rộng.
Vì sao các làn trông lại khác biệt trong hành lang tròn?
Trong hành lang tròn không có ai đi vào hay rời đi, do đó chỉ cùng một nhóm người liên tục chạm trán nhau, và các bức tường cong có xu hướng đẩy nhẹ mọi người ra phía ngoài. Các làn ở đây hình thành chạy dọc theo vòng tròn và có thể mất nhiều thời gian hơn để ổn định. Hãy thử tăng số lượng người để xem thời điểm hành lang tròn bắt đầu tắc nghẽn.
Tài liệu tham khảo
- Helbing, D., & Molnár, P. (1995). Social force model for pedestrian dynamics. Physical Review E 51(5), 4282–4286.
- Helbing, D., Farkas, I., & Vicsek, T. (2000). Simulating dynamical features of escape panic. Nature 407, 487–490.
- Kretz, T., Grünebohm, A., Kaufman, M., Mazur, F., & Schreckenberg, M. (2006). Experimental study of pedestrian counterflow in a corridor. Journal of Statistical Mechanics, P10001.
- Zhang, J., Klingsch, W., Schadschneider, A., & Seyfried, A. (2012). Ordering in bidirectional pedestrian flows and its influence on the fundamental diagram. Journal of Statistical Mechanics, P02002.
- Moussaïd, M., Helbing, D., & Theraulaz, G. (2011). How simple rules determine pedestrian behavior and crowd disasters. Proceedings of the National Academy of Sciences 108(17), 6884–6888.
- Zanlungo, F., Ikeda, T., & Kanda, T. (2011). Social force model with explicit collision prediction. EPL 93, 68005.




